Tarihi Eserleri

TOMARZA'NIN BAÅžLICA TARÄ°HÄ° ESERLERÄ°

TOMARZA MERKEZ CAMÄ°Ä°

    Ä°lçe merkezinde, Cumhuriyet Mahallesi Çarşı içinde bulunmaktadır. Bu nedenle Çarşı Camii de denilir. Cami, 19 yy. Osmanlı mimari özelliklerini taşımaktadır.

    Caminin son cemaat yeri, altı sütun üzerine oturan beÅŸ yuvarlak kemerlidir. Camiye, yanlarında iki yuvarlak sütun bulunan kapıdan girilmektedir. Cami tek merkezi kubbelidir. Kubbe çokgen gövdeli olup, dört sivri kemer üzerine oturmaktadır. Kubbedeki küçük pencereler dışında, her kemer altına birer,bunların altında da birer olmak üzere karşılıklı birer pencere vardır. Minber ve mihrabda süs unsuru yoktur. Dam kademeli taÅŸlarla kaplıdır. Cami tek minarelidir. Kesme taÅŸtan kare planlı ve kalın duvarlıdır.

    Caminin Devir odası altındaki ana giriÅŸ kapısı üzerinde bulunan kitabede;

    Binanın II. Abdülhamid'in himayesinde bu okulda müderris olan Hacı  Hafız  tarafından H. 1322 senesinde yapıldığı belirtilmektedir.  Cami dışında doÄŸu yönünde dört sütun üzerine oturan yuvarlar gövdeli "Devir Odası" diye  bilinen bir bina bulunmaktadır. Binada beÅŸ pencere vardır.Pencere üzerindeki elips biçimli yuvarlak süslemeler  içinde "Esma ül Hüsna" dan bazıları Arap harfleri ile yazılmıştır.

    Bina, taÅŸ iÅŸletmeciliÄŸi ve ahÅŸap iÅŸletmeciliÄŸinin sergilediÄŸi açık bir müzeyi andırmakta olup, estetiÄŸi ile görenleri büyülemektedir.

TOMARZA KÄ°LÄ°SESÄ°

    19 yy. sonlarına doÄŸru yapıldığı belirtilmektedir. Cumhuriyet Mahallesi çarşı içinde bulunmaktadır. Kilisenin ön cephesi yıkılmıştır. Bina karşılıklı  dörder yuvarlak taÅŸ sütunlar üzerindeki yuvarlak kemerler ile üç nefe  ayrılmıştır.  Orta nef, yan neflerden daha geniÅŸ olup, moloz taÅŸlarla kaplıdır.Üzeri yuvarlak tonozludur. Apsisin üzeri yarım kubbelidir. Uzun duvarlarda dörder yuvarlak penceresi vardır. Pencereler altın iÅŸlidir. Yer yer dökülmüÅŸ freskler, çeÅŸitli motifler ile  süslüdür. Üzeri beÅŸik çatılı, çatı üstüde kademeli taÅŸlarla kaplıdır.

TÜRBELER

Ä°ncili Köyü Türbe Tepesi : Ä°ncili Köyü'nün yaklaşık 300 metre güneybatısında bulunan tepe üzerinde bulunmaktadır. Hangi tarihte inÅŸa edildiÄŸine dair bir delil yoktur. Söylentiye göre Türbe, 1500  yıllarında yapılmıştır. Bu türbenin Pazarören'de medfun bulunan "Melik Gazi"nin arkadaÅŸlarından birine ait olabileceÄŸi muhtemeldir. Türbe, moloz taÅŸlarla daire ÅŸeklinde yapılmış, kubbe ÅŸeklinde bir görünüme sahiptir. 1987 yılında yıkılmaması için dış tarafına tamirat  yapılmış olup, iç kısmı orijinalliÄŸini  korumaktadır. Ä°ç kısım duvarlarında Besmele-i Åžerif, Kelime-i Tevhit ve Ä°slam büyüklerinin isimleri Arap harfleriyle yazılır. DoÄŸuda bir penceresi, kuzeyde bir kapısı bulunmaktadır..

Gülbaba Türbesi : Ä°lçemiz Gülveren Köyü Mezarlığı yanındadır. Köy sakinlerinden bazılarının defalarca görmüÅŸ oldukları rüyalar üzerine medfun  olduÄŸu yer, yakın zamanda tespit edilmiÅŸtir. Zaman zaman akÅŸamları ışık görülen bu yer açıldığında Gülbaba'nın cesedi bulunmuÅŸtur. Hakkında çok çeÅŸitli menkıbeler anlatılan Gülbaba'nın Kıbrıs Harbinde de görüldüÄŸü, bu harpte savaÅŸanlara su dağıttığı, sorulduÄŸunda Tomarza'nın Gülveren  köyünden olduÄŸunu söylediÄŸi, savaÅŸtan yıllarca sonra O'nu bulmak için Konya'dan gelen bir binbaşının ifadelerine dayanılarak anlatılmaktadır. Yine O'nun da Melik Gazi'nin arkadaÅŸlarından olduÄŸundan bahsedilir.

    Medfun bulunduÄŸu yer tespit edildikten sonra köy halkından Abdulvahap  Güldede'nin gayreti ile mimari özellik taşıyan bir türbe yaptırılmıştır.

SU KANALLARI

    Bu konuda, Ä°ncili köyü su kanallarından söz edilebilir. Ne zaman yapıldığı  bilinmemekle birlikte, halk arasında anlatılanlara göre Ä°ncili ÇavuÅŸ'un isteÄŸi üzerine padiÅŸah tarafından 25-30 km. mesafedeki Erciyes Dağı'ndan köye su getirmek için bir kanal yaptırılmıştır. Bu kanal, zamanla doÄŸal bir su yolu halini almıştır. Yer yer tahrip olan ve tıkanan bu kanaldan bugün su akmamaktadır. 

MAÄžARALAR

    Tomarza merkezinde, Saraycık ve Sümengen daÄŸlarında, Ä°ncili, Ekinli, KuÅŸcağız, Kömür ve EmiruÅŸağı yörelerinde çok sayıda irili ufaklı maÄŸaralar vardır. Bu maÄŸaraların belirli özelliÄŸi, her birinin diÄŸerine kadar uzanması;  belli aralıklarla havalandırma deliklerinin bulunması; içlerinde ise oturma yerleri, ibadet haneler, hazınlık ve hayvan barınağı gibi yerlerin bulunmasıdır. Ayrıca su sarnıçları, maÄŸaraların ayrılmaz parçalarından biridir. Yine yörede sıkça görülen kuyular, dikdörtgen ÅŸeklinde oyulmuÅŸ, üzeri  kapaklı taÅŸlar, suların depolanarak kullanıldığını göstermektedir.

KALE KALINTILARI

    En belirgin kale kalıntısı, Ä°lçemiz Kale Köyü güneyindeki tepe üzerinde bulunmaktadır. Pusatlı Köyü güneybatısında da Kale adında bir yöre bulunmakta olup, burada yüksek kayalar oyularak odacıklar yapılmıştır. Ayrıca, yörede yüksek tepeciklere kale veya höyük denilmektedir.

TARÄ°HÄ° YOLLAR

    Dünyaca ünlü Ä°pek Yolu'nun Mengücek Hanı'ndan sonra Ä°lçemiz Alayinli-Kapıkaya köyleri yakınlarından geçerek, Özlüce'den sonra Kuruçay  Vadisinden Sarız'a daha sonra KahramanmaraÅŸ'a ulaÅŸtığı tarihi kalıntılardan  anlaşılmaktadır. Bu güzergah üzerinde belli aralıklarda han kalıntılarına da rastlanmaktadır.

KAYA MEZARLARI

    Kömür köyü batısında bulunan ve görenlerin hayranlıkla izlediÄŸi, ancak hakkında pek fazla bilgi bulunamayan kaya mezarları mevcuttur.

SARAY HARABELERÄ°

    Tomarza merkez sınırları içinde doÄŸu istikametinde (Saraycık mevkii) yer alan, ancak bugün sadece taÅŸ direkleri ayakta kalabilen saray harabeleri bulunmaktadır.